درمان و پیشگیری گزیدگی حشرات و حیوانات موذی از منظر حکیم سید محمد مؤمن تنکابنی در کتاب تحفه‌المؤمنین

نوع مقاله : مقاله اصیل

نویسندگان

1 مدیر گروه تاریخ علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده طب سنتی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ علوم پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشکده طب سنتی، تهران، ایران

3 هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی خرم آباد، خرم آباد، ایران

4 کارشناس امور هیأت علمی، وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران

چکیده

مقدمه: تحفه حکیم مؤمن حدود سه قرن کتاب پزشکان پیشین بوده و در ایران توانسته در برابر قانون ابن­سینا، شرح اسباب نفیسی و قرابادین کبیر مورد استفاده اطبا قرار گیرد و هنوز هم نزد پیروان پزشکی سنتی اعتبار زیادی دارد. مطالعه حاضر با هدف بررسی درمان و پیشگیری از گزیدگی حشرات و حیوانات موذی از منظر سید محمد مؤمن تنکابنی در کتاب تحفه­المؤمنینانجام شد.
 مواد و روش­ها:این پژوهش با روش توصیفی و مطالعه موردی به بررسی بخشی از تشخیص چهارم کتاب تحفه حکیم مؤمن، از کتاب­های طبی و دارویی عصر صفویه، تألیف محمد مؤمن­بن­میرزا محمد زمان حسینی تنکابنی دیلمی در خصوص درمان و پیشگیری از گزیدگی حشرات و حیوانات موذی پرداخته است.
 
یافته­ها:در کتاب حکیم مؤمن برای درمان و پیشگیری از گزیدگی حشرات و جانوران موذی؛ پاشویه و جوشانده گل همیشه بهار، عصاره، پوست و گوشت بالنگ و ترنج، تخم بالنگ، سرگین گاو، سرکه، افسنتین، برگ کوبیده بادرنجبویه، ریحان کوهی، روغن با آب لیمو، زرنیخ (سولفور آرسنیک)، نشادر (آمونیوم کلراید) و پیه گاو، نعناع فلفلی با سکنجبین، عصاره برگ شاه توت،مرزه با عسل، ضماد اسفناج خام، ضماد کوبیده پیاز، انجیر با مغز گردوی کوبیده وروغن گاو توصیه شده است.
 نتیجه­گیری:این کتاب از جنبه طبی و گیاهان داروئی بسیار با ارزش است و مطالعه آن برای انجام کارآزمایی بالینی بویژه در درمان و پیشگیری از گزیدگی حشرات و حیوانات موذی پیشنهاد می­شود.
 

کلیدواژه‌ها