دو فصلنامه مراقبت امروز

دو فصلنامه مراقبت امروز

تبین درس آموخته های مدیران دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران در پاندمی کووید-19

نوع مقاله : مقاله اصیل

نویسندگان
1 دانشگاه علوم پزشکی ایران
2 مرکز مطالعات و توسعه آموزش پزشکی مرکز تحقیقات جراحی‌های کم تهاجمی مجتمع آموزشی درمانی حضرت رسول اکرم (ص) دانشگاه علوم پزشکی ایران
3 دانش آموخته ارشد مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، گروه مدیریت خدمات بهداشتی درمانی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم
4 استاد، مرکز تحقیقات مراقبت‌های پرستاری، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران.
10.22087/ca.to.2026.525178.1032
چکیده
هدف: مدیریت بحران‌های بهداشتی، به‌ویژه در شرایط پاندمی، نیازمند تصمیم‌گیری‌های سریع و کارآمد است که تأثیرات گسترده‌ای بر سلامت عمومی و عملکرد نظام سلامت دارد. شناخت چالش‌های مدیریتی، راهبردهای اجرایی، و شکاف میان سیاست‌گذاری و عمل می‌تواند به بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری در بحران‌های آینده کمک کنداین مطالعه با هدف تبیین تجربه مدیران دانشگاه علوم پزشکی ایران در برنامه‌ریزی، اجرا و ارزشیابی اقدامات مرتبط با همه‌گیری کرونا پرداخته است.
روش: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل محتوای استقرایی انجام شد. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته مدیران اجرایی دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، بررسی مستندات رسمی، گزارش‌های جلسات و مصاحبه‌های رسانه‌ای گردآوری شد. مشارکت‌کنندگان به‌صورت هدفمند و با حداکثر تنوع از میان مدیرانی انتخاب شدند که به‌طور مستقیم در مدیریت بحران کرونا نقش داشتند. نمونه‌گیری تا رسیدن به اشباع داده‌ها ادامه یافت. پس از اخذ مجوز اخلاقی، مصاحبه‌ها ضبط، پیاده‌سازی و تحلیل شدند و کدهای اولیه به‌صورت تدریجی استخراج گردید. تحلیل داده‌ها با تمرکز بر شناسایی مضامین اصلی و بررسی الگوهای مدیریتی در مواجهه با بحران انجام شد و برای افزایش اعتبار پژوهش از روش‌هایی مانند مثلث‌سازی منابع، بازبینی همتا و بازخورد مشارکت‌کنندگان استفاده گردید .روند پژوهش تا کاهش بار بیماری در موج پنجم همه‌گیری ادامه یافت.
یافته­ ها: تحلیل داده‌ها منجر به شناسایی هشت درون‌مایه اصلی شد که تجربه مدیریتی در بحران کرونا را تبیین می‌کنند: شوک اولیه; واکنش‌های احساسی و ساختاری مدیران در مواجهه با آغاز بحران و عدم آمادگی سیستم. تیم‌سازی و مدیریت جهادی; شکل‌گیری گروه‌های عملیاتی با روحیه ایثار و بسیج منابع انسانی در شرایط اضطراری. کشف فاصله تئوری و عمل; ناهماهنگی میان سیاست‌گذاری‌های رسمی و اجرای عملی در میدان بحران. نوآوری در اطلاع‌رسانی; بهره‌گیری از فناوری‌های نوین، فضای مجازی و سامانه‌های هوشمند برای آموزش و آگاهی‌بخشی عمومی. چالش‌های اخلاقی و خلأهای قانونی در تصمیم‌گیری‌های دشوار در شرایط کمبود منابع، بروکراسی حتی در بحران، واکنش‌های مدیریتی به تغییرات بار بیماری; تطبیق راهبردهای اجرایی با موج‌های اپیدمی و تحلیل کنش‌های مدیریتی در طول زمان و حمایت مردمی و چالش منابع انسانی.
نتیجه‌گیری: این مطالعه نشان داد که مدیریت بحران کرونا در سطح دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران تحت تأثیر عوامل مختلفی همچون تصمیمات اجرایی، چالش‌های قانونی، و نوآوری‌های ارتباطی بوده است. تحلیل محتوا به‌عنوان یک روش کارآمد در بررسی این تجربه‌ها به شناخت دقیق‌تر فرآیندهای مدیریتی و بهبود عملکرد در بحران‌های مشابه کمک می‌کند.







کلیدواژه‌ها